Turystyka
Tytułem wstępu...
Wyjątkowa atrakcyjność pobliskich jezior sprawia, że co roku ciągną tu rzesze turystów. W zależności od upodobań i zasobności portfela mogą oni znaleźć dla siebie najrozmaitsze oferty wypoczynkowe poczynając od najbardziej prostych,
jakimi są leśne pola namiotowe, po te najbardziej wyrafinowane, jak hotele i ośrodki wypoczynkowe.
Aby zorientować się w ofertach wypoczynkowych można odwiedzić stronę hotelu "Janta" w Dziemianach lub stronę hotelu "Niedźwiadek" we Wdzydzach Kiszewskich. W pobliżu znajduje się wiele ciekawych miejsc. Na początek cóż może sprawić większą radość niż wycieczka statkiem wypływającym z Wdzydz Kiszewskich po Jeziorach Wdzydzkich. Jeżeli już znajdziemy się we Wdzydzach Kiszewskich trudno nie odwiedzić Parku Etnograficznego. Trochę dalej - w Odrach z jednej strony i w Węsiorach z drugiej znajdują się "Kręgi Kamienne" przyciągające swą magiczną mocą licznych radiestetów, astronomów, a nawet ufologów.
Z drugiej strony Kościerzyny, jadąc pod Gdańsk dojechać trzeba do Bendomina, w którym zwiedzić należy Muzeum Hymnu Narodowego.
Wszystkie te wymienione przeze mnie atrakcje opiszę pokrótce poniżej.
Miejsca postoju pojazdów i pola biwakowe.
- przy drodze z Piechowic do Płęs - oddz. 212b;
- przy drodze z Dziemian do Rowu za wsią Szablewo - oddz. 267a;
- przy drodze z Głuchego Boru do Wiela - oddz. 296c.
Na terenie leśnictwa nie ma pól biwakowych. Znajdują się one w sąsiednim leśnictwie Przerębska Huta w następujących miejscach:
- nad jeziorem Radolne - oddz. 204h;
- nad zatoką Płęską nad jeziorem Wdzydze - oddz. 235c;
- nad jeziorem Wdzydze - oddz. 257a.
Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich.
Najcenniejszym obiektem kultury materialnej na obszarze Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, położonym w centralnej jego części, jest Muzeum - Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich, gdzie zlokalizowano i poddano ochronie zabudowania wiejskie i sprzęt gospodarczy o dużej wartości zabytkowej. Początki tego muzeum, położonego u brzegów jeziora Gołuń, wschodniego ramienia Wdzydz Północnych, sięgają 1906 roku, kiedy to nauczyciel Izydor Gulgowski nabył od miejscowego gospodarza starą chatę kaszubską - piękną podcieniową checz i urządził w niej muzeum. Zgromadzono tam różne przedmioty twórczości ludowej, zebrane w okolicznych wsiach. Było to pierwsze tego typu muzeum etnograficzne w Polsce.
Rezerwat "Kręgi Kamienne" w Węsiorach.
Jadąc z Sulęczyna w kierunku Kościerzyny przejeżdża się przez wieś Węsiory. Tam kierując się drogowskazem można odwiedzić "Kręgi Kamienne".
Jeszcze przed II Wojną Światową w Węsiorach było siedem kamiennych kręgów i blisko trzydzieści kurhanów. Obecnie kompletne są tylko trzy kręgi a pozostałe cztery we fragmentach. Zaskakują swoim położeniem na stoku wzgórza, pośród lasu sosnowego, nad brzegiem jeziora Długiego.
W 1926 r. profesor Józef Kostrzewski wspomina o siedmiu kamiennych kręgach w Węsiorach w swoim opracowaniu dotyczącym badań w Odrach. Ale dopiero w 1955 r. rozpoczęto w Węsiorach pierwsze badania na szeroką skalę, pod kierunkiem dr J. Kmiecińskiego z Uniwersytetu Łódzkiego wraz z ekipą archeologów z Polski i zagranicy. Po kilkuletnich badaniach ustalono, że kręgi kamienne to cmentarzysko słowiańskie z początków n.e. Na podstawie wykopalisk archeolodzy twierdzą, że kamienne kręgi powstały ok. 2000 lat temu.
Rezerwat "Kręgi Kamienne" w Odrach.
Rezerwat "Kręgi Kamienne" znajduje się na terenie Nadleśnictwa Czersk, Leśnictwa Odry, w odległości około 44 km na północny wschód od Chojnic i 14 km na północ od Czerska. Jego obszar to 17 ha po prawej stronie rzeki Wdy - Czarnej Wody (idąc w kierunku wschodnim).
Ten malowniczy zakątek uznany został za rezerwat przyrody w 1958 r. Miejsce to oprócz rezerwatu przyrody jest także bardzo interesującym skupiskiem archeologicznym. Wewnątrz ogrodzenia pośród rzadkiego sosnowego lasu znajduje się 10 całych i 2 fragmenty kręgów kamiennych, z których najmniejszy ma średnicę 15 m, a największy - 33 m. Na obwodnicy kręgów ustawione są kamienie wystające od 20 do 70 cm ponad powierzchnię ziemi. Liczba ich waha się od 16 do 29 sztuk w jednym kręgu. W środku kręgu ustawiony jest jeden, rzadko dwa kamienie. Prócz kręgów na terenie rezerwatu znajduje się około 30 kurhanów, o średnicy od 8 do 12 m.
Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie.
Muzeum Hymnu Narodowego jest prawdopodobnie jedyną tego typu placówką na świecie. Zostało założone w 1978 r. w dworku zbudowanym na początku XVIII w., przebudowanym w połowie tego stulecia przez rodzinę Wybickich, a następnie w 1906
r. przez rodzinę Dahlweidów. W latach 1977-1978 zrekonstruowano wnętrza wg stany z lat 1741-1783, tj. okresu, kiedy dworek należał do Wybickich. Gromadzone są w nim pamiątki po twórcy polskiego hymnu - Józefie Wybickim i wybitnych postaciach z epoki, dokumenty dotyczące historii Mazurka Dąbrowskiego, a także elementy wyposażenia dworu z XVIII i początku XIX wieku.
Kalwaria wielewska.
Główną atrakcją Wiela jest Kalwaria Wielewska, powstała z inicjatywy miejscowego proboszcza - księdza Szydzika. Zamysł założenia Kalwarii narodził się najprawdopodobniej około roku 1905, choć pierwsze starania o pozwolenie na budowę datowane są dopiero na rok 1915. Grunty pod kalwarię uzyskane zostały od miejscowego gospodarza - pana Durajewskiego. Dzięki przemyślnemu, prusko-patriotycznemu listowi, ksiądz Szydzik bardzo szybko uzyskał od władz świeckich pozwolenie na budowę Kalwarii. Było to szczególnie dziwne ze względu na toczącą się wówczas wojnę oraz regres w budownictwie. Kalwaria powstała dzięki środkom własnym parafii oraz licznym ofiarom i darowiznom. Ze względu na brak miejscowych wykonawców generalnym projektantem został monachijski architekt Theodor Mayr. Kalwarię wybudowano w latach 1915-1927. Od roku 1924 pracę prowadził kolejny wielewski proboszcz, kapelan armii Hallera, ksiądz Wrycza. Pierwszą wybudowaną kaplicą był "Ogrójec", który poświęcony został 19 sierpnia 1915 roku.
W skład kalwarii wchodzą 23 obiekty, w tym 14 kaplic, 6 kompozycji rzeźbiarskich, święte schody, ambona oraz pustelnia. Kaplice są murowane, pokryte tynkiem, osadzone na fundamentach z kamienia polnego, granitu i cementu.
